Wie is Retief Scholtz, buiten die meesterbrein agter toneelstukke ‘Dop’ en ‘Karel se Oupa’?

‘n Aanhaling deur Willem Dafoe lui: “Great theatre is about challenging how we think and encouraging us to fantasize about a world we aspire to.”

En ‘n ander deur  Tennessee Williams: “The theatre is a place where one has time for the problems of people to whom one would show the door if they came to one’s office for a job.”

Ek is in die ongelooflike bevoorregte posisie waarin ek groot gemaak is met ‘n prioriteit in my lewe vir kultuur en tradisie, en ‘n groot liefde vir die teater. Vir die stories. Vir die karakters. Vir die lesse. Vir die manier waarop my denkwyse se beperkinge uitgevee word en die manier waarop iets so lekker, jou dwing om te groei. En ek vind dit byna soos ‘n magiese krag, dat ander se woorde op so ‘n manier emosies kan lok uit ‘n gehoor van verskillende mense en persoonlikhede. Die eerste staatsteater stuk wat ek gesien het was in 1997, The Wizard of Oz, toe ons nog deftig moes aantrek en ek kompleet uitgevat was in ‘n wit en groen balrokkie. Vandag is dit my wegbreek na ‘n gelukkige plek, na ‘n plek wat al vir my soos die huis voel. En het Retief Scholtz, skrywer van ‘Dop’ en ‘Karel se Oupa’, my nie absoluut vervoer na ‘n wêreld ver buite die een waar die politiek en ekonomie ‘n gemors is nie. Na een waar die karakters op die verhoog vir my soos vriende begin voel het.

‘Dop’ is propvol Afrikaanse sê-goed en idiome, tussendeur die lewenslesse. Wanneer Retief gevra word of daar baie idiome gebruik is in sy huis as kind, antwoord hy so ewe nederig dat hulle familie gehou het van slim speel met taal, maar daar nou nie regtig pertinent idiome gebruik is nie. Ongeag, dis beslis te danke aan sy familie dat hy vandag so liefde vir taal het.

Retief Scholtz. Volgens hom sommer net ‘n doodgewone ou, wat daarvan hou om gelukkig te wees en ander gelukkig te sien – het vir my sulke mooi antwoorde gegee op al my vrae dat ek eintlik net die opname vir julle wil speel, want wie kan dit eerlikwaar in beter woorde stel as hyself? So kom ons gee dit maar ‘n kans…

Ek in my natuurlike habitat. _-)

Retief in sy natuurlike habitat

Hy is gebore in Johannesburg in 1984, maar het na Groblersdal in Limpopo getrek op die ouderdom van nege waar hy eers op die dorp gebly het voordat hy sy lyf gaan plaasseun hou het. Nie net was hy bevoorreg om die beste van twee wêrelde te beleef nie, maar selfs nou kan hy vir sy ouers hier gaan kuier wanneer die lewe in die Kaap te veel raak (wat nie juis binnekort sal wees nie, klink dit my).

Alhoewel hy eers redelik laat in sy lewe drama gaan studeer het, is dit hier waar hy sy liefde vir skryf en toneel ontdek en ontwikkel het. Meer spesifiek, in die Teks Analise-vak is presies waar hy gefassineerd geraak het met dialoog. Van hier af het hy begin skoolkonserte en klein projekkies aanpak. Vandag is Retief geseënd genoeg om meeste van elke dag stories te kan skryf – en hierdie is presies waar hy steeds homself oor vyf jaar wil bevind. Stories in ruil vir brood en botter – die absolute woordliefheber se droom. Hy werk vir Zebra Worldwide in die Kaap, waar hulle TV- en fliekkonsepte skryf en in die aande werk hy aan sy tonele en ander skryfwerk.

As dit kom by sy toneelstukke was die ‘big break’ die stuk genaamd ‘Dop’ wat al vir die

DOP cast

Die ‘dop’ span

laaste jaar of wat sy rondtes maak deur die land op al wat ‘n verhoog is. Nie net dit nie, stap hulle sommer weg met ‘n vrag vol nominasies en toekennings. Wanneer dit kom by nominasies en toekennings, het hierdie kunstenaar ‘n berg wat bykans Mount Everest kan ewenaar. Onder meer, sluit dit toekennings in soos: woord-trofee nominasies vir Andre se spel, vyf kanna nominasies van KKNK (waarvan hy kan spog as die wenner van die nuutste nuutgeskrewe stuk). Ses Naledi toekennings in Junie en nog n magdom ander (hierdie is een geval waarin Wikipedia nie die draak steek met ons nie!)

‘Dop’ is ook die stuk wat my laat wonder het wie hierdie ongelooflike dialoog kon skryf en wou delf in sy gedagtes in. Kosie Smit (vervaardiger) en André Odendaal (speel die rol van Frank in ‘Dop’) het Retief genader met hierdie idee van ‘n man wat in die kroeg in stap en dan met die kroegman gesels. Van hier af het Retief se gedagtes begin dwaal na die verskille tussen generasies en hoe ons dink ons verskil, maar eintlik doen ons nie regtig nie. Hy het gaan ondersoek in stel na hoe ons situasies hanteer en daarop reageer. Hy, soos al my gunsteling platforms (byvoorbeeld Humans of New York) is word weggevoer deur die gewone man op die straat se storie en dis hoe die storie toe nou uiteindelik gebore is. En weer bewys die dialoog ons dat die die mees onvergeetlike stories baie keer wegkruip agter die gesig waarna jy nie twee keer op straat kyk nie. Selfs hierdie talentvolle skrywer moes vyf of sewe of hoeveel pogings skryf – wat aansluit by Retief se rolmodelle. Hy sien elke mens wat aanhou probeer, wat opstaan, wat baklei vir sy drome, as ‘n waardige rolmodel.

Ek saam Kosie Smit en Sylviane Strike

Kosie Smit, Sylviane Strike en Retief

Okay. Rewind. Terug by ‘Dop’. Retief vertel in ‘n droomverlore-stem van die eerste keer wat hulle almal om ‘n tafel gesit het en die stuk deurgelees het. Hy reken die magic was byna tasbaar! Dit is in hierdie oomblik wat hy net opnuut besef het hoe spesiaal die stuk is. En die mense betrokke. Hulle stap omtrent as ‘n familie daaruit – een van sy gunsteling dele van die hele reis. Die openingsaand, waar hy omring was met soveel mense vir wie hy lief is, het maklik die ander gunsteling herinnering geword. Die oomblik wat hy die bekende woorde sien lewendig raak het op ‘n verhoog, en kon deel met die wêreld, is ‘n oomblik wat geen foto of beskrywing werklik sal kan raakvat nie.

Wanneer Retief homself voor ‘n kruispad vind in ‘n storie en nie weet in watter rigting die karakter wil beweeg nie, is dit gewoonlik in die stil ure tussen twee en ses in die oggend wat die antwoorde na hom kom soek. Hulle sê mos dat die ure wanneer die wêreld nog slaap, gemaak is vir die kunstige-siele.

Karel se oupa cast

Die ‘Karel se oupa’ span

Een van die stukke wat huidiglik in teater gesien kan word, is Karel se Oupa. ‘n Regte trane-trekker verdoesel in lukrake oomblikke van humor wat spog onder meer met akteurs soos Tobie Cronje, Neels Classen en Esmerelda Bihl. Deur gebruik te maak van satire en werklike aardse kwessies, vind die gehoor aanklank by ieder en elk van die karakters en is dit net weereens ‘n voorbeeld van Retief Scholtz se skrywers genie. Toe ek vra wat, volgens hom, die belangrikste aspek van karakterontwikkeling is het hy openbaar dat ‘n mens iets vir die karakter moet voel, deel word van hul denkwyse en maniertjies en hulle moet verstaan.

Ook ‘n nuwe stuk, genaamd ‘Weerkaats’ sal by Aardklop bekendgestel word – so maak seker jy bespreek betyds!

Weerkaats Aardklop 2017

‘Weerkaats’ te sien by Aardklop

Sit stil en lees. Fokus. Neem in. Want hy het sopas sy geheime puik-verhaal bestandeel gedeel. Kwesbaarheid en eerlikheid is die fondament waarop enige goeie storie gebou word. Iets waaroor mense daarna kan top. Al dink jy net vir ‘n sekonde daaroor, dink net. En met n siening soos hierdie is dit g’n wonder dat een van sy grootste ‘pet peeves’ is wanneer mense op ander trap om te bereik wat hulle wil bereik nie.

Nou, die vraag op almal se lippe. Glo hy in meerminne? “Ek dink meerminne is ‘n storie wat feetjies en kabouters opgemaak het sodat die aandag bietjie van hulle afgehaal kan word, ‘n PR trick.” En hierdie is ‘n stelling uit die perd se bek! Die meer kontroversiële onderwerp oor magic is ook iets wat hy nie skugter is om aan te pak nie. Die magic in sy lewe is daardie oomblikke waar mense met deernis teenoor mekaar optree selfs onder die moeilikste omstandighede en aakligste situasies. Magic is wanneer niks anders meer saak maak as twee mense wat mekaar help nie. Magic is in die basiese goed. Water. Drukkies. Skaterlag Gesigte. My. Jou.

Met hierdie seining en denkwyse, raak dit al hoe moeiliker om te glo dat Retief Scholtz net ‘n gewone mens is. Maar dit is wie hy is. En ek het die bewyse om dit te steun. Hy is iemand wie se gunsteling kos, kos is en wat ook series ‘binge watch’. Sy gunsteling boek op die oomblik is American Gods (iets wat hom fassineer) en volgens hom kan die mooiste Afrikaanse lyne in Gert Vlok Nel se bundel “om te lewe is onnatuurlik” gevind word. Die film wat steeds sy gunsteling is, is die storie van Klara Viljee, omdat sy vriendekring jaarliks haar verjaarsdag gevier het in Potch en die film dan weer gekyk het. En terwyl ons nou op die nostalgiese pad wandel blyk die raad wat hy homself ‘n dekade gelede sou wou gee dat alles okay sal wees.

So wie is Retief Scholtz? Doodgewoon. Gelukkig. Storieverteller.

 

 

 

 

 

 

One thought on “Wie is Retief Scholtz, buiten die meesterbrein agter toneelstukke ‘Dop’ en ‘Karel se Oupa’?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s